RİZE'NİN KISA TANITIMI

Rize'nin yazılı tarihine ilişkin dolaysız bilgliler, Ege'de yaşayan Miletoslu denizcilerin yöreye yaptığı seferlerle başlar.MÖ 670'lerde Miletosluların Karadeniz kıyılarında kurdukları kolonileri Rize'ye  kadar uzattıkları biliniyor.Med ve Persleri de istilasına uyğrayan bölge daha bu dönemde İyonluların dolayısıyla Grek kültürünün etkisine girmiştir.İlkçağlarda Pontus Krallığı'nın egemenliğine giren Rize yöresi 11. yyla kadar İslami akımların etkisi dışında kaldı.11yyda Büyük Selçukluların yükselme döneminde sultan melikşahın (1072-1092)hakimiyeti altına girdi.Ancak 1.Haçlı Seferinde(1096-1099)Tüm karadeniz kıyıları gibi Rize'de önce Bizans, daha sonra da trabzon Rum Pontus imparatorluğuna katıldı.F sultan mehmet tarafından , 1461 de Trabozon'un fethi ile Osmanlı sınırları iiçine alındı.Birinci Dünya Savaşında Ruslar tarafından işgal edilen Rize, 2 mart 1918'de işgalden kurtuldu ve 1924'te il merkezi oldu.

Pontus Krallığı döneminde Sannika", Roma imparatorluğu döneminde "Pontos Polemonicaus", Osmanlı imparatorluğu döneminde Lazistan olarak anılann Rize'nin bugünkü adının nereden geldiği yolunda farklı rivayetler vardır.Bir görüş Yunanca'da pirinç anlamınan gelen"Rhizos" ya da Rumcada dağ eteği  anlamına gelen "Rhiza"sözcüklerinin değişime uğrayarak Rize olduğu şeklindedir. Bir diğer görüş ise Osmanlıca'da kırıntı, döküntü anlamına gelen "rize"kelimesinin aynen kullanımıyla ilimizin adını aldığıdır.

COĞRAFYA

Doğu'da Artvin, Güneyde Erzurum veBayburt, batıda Trabzon ve Kuzeyde Karadeniz ile sınırlı olan Rize, çok engebelli bir arazi yapısına sahiptir.deniz kenarlarındaki dar vadi ağızları dışında hemen hemen hiç düzlük yoktur.Yüksek rakımlı tepeler arasındaki en yüksek nokta olan Kaçkar(3932) Yaz kır kar tutar.Kaçkar Dağının doğal yapısı birçok kış sporu yanında, tracking ve dağcılık için de uygun topografyaya sahiptir.

Rize toprakları Kuzey anadolu kıyı dağlarının yüksek kesimlerinden doğarak Karadeniz'e dökülen irili ufaklı birçok akarsu ile bölünür.En önemlilelri Fındıklı Deresi, Büyükdere, Pazar Deresi, Karadere, iyidere ve Fırtına Deresidir. Bu dereer, çeşitli yerlerde şelalelerle süslenir.alabalık cinsinin en iyileri bu derelerde yetişir.Rize'deki göller, dağların yüksek kesimlerinde buzulların aşındırması neticesinde oluşmuş buzul gölleridir.Bu göller Çamlıhemşin ve İkizderenin (Anzer'de)sahip olduğu doğa harikalarıdır.

Rize'de kışlar ve yazlar ılık geçer. Yıllık sıcaklık ortalaması 14 c civarındadır.Bölge yıllık 2300 mm yağış ile Türkiyenin en çok yağış alan yeridir.

Ormanlarda ağaç türü olarak en çok kayın, meşe, kestane, ıhlamur, ladin, kızılağaç ve orman gülü;yabani hayvan olarak da kurt ayı, yaban domuzu, çatal boynuzlu dağ keçisi, huş tavuğu  bulunur..

NÜFUS

Türkiye'de ilk nüfus sayımının yapıldığı 1927'de il nüfusu 171.667 iken 1955'de 211967, 1985 Te 374206, 1990da 348776, 1997 de de 325581 olmuştur.İl nüfusunun Türkiye nüfusuna oranı 1927'de % 1,36 iken ilin  bugünkü mülki sınrlarına ulaştığı ilk sayım yılı olan 1955 yılındaa % 0,9 'a, 1990 yılında %0,6'ya, 1997 yılında da % 5'e düşmüştür.

İl, nüfus bakımından küçük iller arasında yer almasına karşın, tarihsel olarak bakıldığında kalabalık bir ilimizdir. Nüfus yoğunluğu 1927'de kilometrekareye 83 kişi iken, Türkiye nüfus yoğunluğu kilometrekareye 81 kişi olmuştur.

            İDARİ YAPI

Rize, gerek Bizans gerekse Osmanlı imparatorluğu dönemlerinde nahiye ve kaza merkezi olarak yönetilmiştir. Kurtuluş Savaşı kazanılıp Türkiye Cumhuriyeti kurulduktan sonra 1924 yılında il olan Rize, 1993 yılında Artvin ile birleştirilerek Çoruh adını almışsa da 1936 yılında yeniden Rize vilayeti olarak yapılandırılmıştır.

Günümüzde Rize'nin ,Ardeşen, Çamlıhemşin, Çayeli, Derepazarı, Fındıklı, Güneysu, hemşin, ikizdere, iyidere, kalkandere ve pazar ollmak üzere 11 ilçesi, 21 belediyesi ve 350 köyü bulunmaktadır.,

EKONOMİ

Rize ekonomisii, ekilebilir arazinin sınırlılığına rağmen, asıl olarak tarıma dayalıdır.Çalışanların sektörel dağılımı incelendiğinde, tarımın ağırlığı belirgin olarak görülmektedir.Nüfus sayımı sonuçlarına göre 1990 yılında Rize'de çalışanların %70 'i tarım sektöründe, % 10,9 'u sanayi sektöründe, % 19.1 de hizmetler sektöründe çalışmaktadır.Aynı yılda ülke düzeyinde ise ülke çalışanların % 53,7 si tarım % 12,8i sanayi, % 33,5'i de hizmetler sektöründe çalışmaktadır.

Rize'de çay dışındaki bitkisel ürünler , genelde aile içi tüketimde kullanılmakta ya da yerel pazarlarda il içi tüketime sunulmaktadır. Bu ürünlerin üretim miktarı bakımından kayda değer olanları, tarla ürünlerindan, mısır, fasulye, patates, sebzelerden yaprak(kara) lahaana, fasulyu;meyvelerden de fındık ve mandalinadır.. Çay üretiminden önce il tarımının temel ürünleri olan bu ürünler, ülke düzeyindeki üretim miktarları içinde de önemli yer tutumaktaydı. Çay üretiminin yaygınlaşması ve ülke düzeyindeki üretim miktarlarının hızlı artışı sonucu, bu ürünler bakımından Rize'nin ülke genelindeki üretim içindeki payı da azalmıştır.

Günümüzde, İl bitkisel üretiminin esas konusunu oluşturan yaş çay yaprağıı üretimi, il bitkisel üretim değerinin %95 'ini oluşturmaktadır.Ülkemiz yaş çay yaprağı üretiminin %66-68 ini karşılayan Rize'nin yaş çay üretimi, iklim şartlarına bağlı olarak yılllar itibariyle değişmekle birlikte, 500 bin ton civarındadır.

Hayvancılık ilde ikincil ekonomik faaliyet olarak sürdürülmektedir. İşletme bazında ve pazara yönelik olarak yapılmayan hayvancılık, çay üretiminin yapılmadığı yüksek kesimlerde nispeten yoğunlaşmaktadır.rize'de yalnızca hayvancılık yapan tarımsal işletmelerin oranı % 1,3 Tür. Hayvancılık, yapan işletmelerin sahip olduğu ortalama büyükbaş hayvan sayısı ikiden az, küçükbaş hayvan sayısı birden azdır.

İlde yaygın olan ikincil tarımsal faaliyetlerden biri de arıcılıktır. Genelde gezginci olarak yürütülen arıcılıkta uğraşan hane halkının, toplam hane halkına oranı% 6dır.Özellikle İkizdere, Çamlıhemşin gibi yükseltisi fazla olan ilçelerde arıcılık önemli bir gelir kaynağıdır..Dünyaca ünlü Anzer Balı da ikizere ilçemizin Anzer Yaylasında üretilmektedir.
Türkiye su ürüneleri üretimi, yııllara göre farlıılık göstermekle birlikte, yaklaşık yarısını karşılayan doğu karadeniz bölgesinde bulunan Rize, bu elverişli konumu nedeniyle ülke balıkçılığında önemli bir yere sahiptir.Rize'in Türkiye Deniz balıkları üretimi içindeki payı, %7-10 düzeyinde bulunmaktadır.
İlde avlanan yıllık deniz balığı miktarı, son beş yılın ortalamasına göre 12000 ton civarındadır.Bu miktarın % 90’ını hamsi oluşturmaktadır.Hamsi dışındaki başlıca balık türleri ise mezgit ve istavrittir.

Deniz balıkçılığı dışında, ilde mevcut çok sayıda akarsu, tatlısu ve kültür balıkçılığı önemli bir potansiyel oluşturmaktadır.İklimin etkisiyle her mevsim temiz ve soğuk olan akarsular, alabalık ve sazan bakımından zengindir. Bu akarsuların kültür balıkçılığına uygun niteliklerinden yararlanarak kurulan kültür balıkçılığı tesisleri de son yıllarda yaygınlaşmaktadır.Halihazırda kültür balıkçılığı tesislerinde yılda 300  ton civarında alabalık üretilmektedir.

Rize, sanayi bakımından orta düzeyde gelişmiş illerimizdendir.Çay üretimine bağlı olarak ilk çay fabrikası kurulana kadar, ilimizde sanayi kuruluşu sayılabilecek yanlızca, 70 kişinin istihdam edildiği bir kereste fabrikası bulunmaktaydı. İlk çay fabrikasının kurulduğu 1947 yılından sonra, çay tarımının gelişimiyle birlikte il sanayii de hızlı bir gelişme göstermiştir.

Günümüzde Rize’de 32 tanesi kamuya ait olmak üzere 300 civarında büyüklü küçüklü çay fabrikası ve imalathanesi mevcuttur. Ancak özel sektöre ait yaş çay işleme kapasitesi, Türkiye toplamının yüzde 77’sini oluşturmaktadır. İlimizde çay fabrikaları dışında önemli üretim tesisleri olarak, Çayeli Bakır işletmeleri, bir orman ürünleri fabrikası, bir silah fabrikası, iki makine imalat ve montaj tesisi, üç un fabrikası, bir çay paketleme fabrikası, bir ambalaj fabrikası, bir şekerli gıda maddeleri fabrikası sayılabilir. Bunlar dışında küçük çaplı üretim yapan Rize bezi, katı yakıt, mobilya, plastik eşya gibi üretim tesisleri de mevcuttur.